فرهنگ و ادبیات عامه

  • سردبیر: حسن ذوالفقاری
  • تناوب نشر:
  • مدل انتشار: دسترسی باز

2345-4466 :pISSN

2423-7000 :eISSN

نشريه فرهنگ و ادبیات عامه يکی از نشريات انتشارات دانشگاه تربیت مدرس است که تحت مسئوليت علمی سردبير و هيات تحريريه منتشر می شود.
 فرهنگ، هنر، زبان و ادبیات عامه‌ی مردم ایران ازجمله غنی‌ترین گنجینه‌های تمدن‌های بشری است. دیرینگی و کهنسالی اقوام ایرانی، غنای فرهنگی ادبی، تعدد پاره فرهنگ‌ها و پراکندگی جغرافیایی قومیت‌ها عامل تقویت‌کننده‌ این غنای فرهنگی است. چنانچه در هنگامه‌ی هجوم فرهنگ‌های مهاجر و مهاجم، نتوانیم میان فرهنگ غنی مادی و معنوی گذشته و امروز پلی استوار ببندیم و به پاسداری از حریم زبان و ادب بومی، مردمی و عامه بپردازیم، وظیفه­ علمی و فرهنگی و ملّی خود را به درستی انجام نداده‌ایم.
یکی از ضرورت‌های این حوزه انتشار مجلات علمی معتبر دانشگاهی است. طی چند دهه‌ی گذشته مجله‌هایی در زمینه‌ی زبان و ادبیات شفاهی منتشر شده است که در جای خود بس مهم و کارساز بوده است، لیکن کمتر به مبانی نظری پرداخته شده است؛ از طرفی گستردگی این حوزه و وسعت دامنه کار و توجه دانشجویان و استادان به این مقوله امروزه می‌طلبد فصلنامه‌های تخصصی به پژوهش و تولید نظریه و دستاورد علمی توجه ویژه‌ای معطوف دارند.
تاسیس فصلنامه فرهنگ و ادبیات عامه  نیز زمینه‌های مطالعه، پژوهش و گردآوری مواد زبان و ادب شفاهی را فراهم می‌سازد.

 
بیانیه بهترین گردش کار و جلوگیری از تخلفات نشر
مجموعه قوانین کوپ برای سردبیران مجلات، در جهت ایجاد مجموعه‌­ای از حداقل استانداردها طراحی شده است که انتظار می‌­رود تمام اعضای کوپ از آن تبعیت کنند. بهترین دستورالعمل‌ها طرفدار زیادی دارند و در پاسخ به درخواست راهنمایی از سوی سردبیران در مورد طیف وسیع و روزافزون مسائل اخلاقی پیچیده طرح شده­ بودند. اگرچه کوپ انتظار دارد تمامی اعضا از مجموعه قوانین مربوط به سردبیران مجلات تبعیت کنند (و به شکایت­‌های مرتبط با اعضایی که از آن پیروی نکرده‌­اند می‌­پردازد)، متوجه شدیم ممکن است سردبیران قادر به انجام تمام توصیه‌­های بهترین عملکردها (که از همین رو داوطلبانه هستند) نباشند، اما امیدواریم پیشنهادات ما منجر به تشخیص آن دسته از خط مشی مجلات و عملکردهایی شود که نیاز به بازبینی و به بحث گذاشته شدن دارند.
در این نسخه ترکیبی از اسناد، مجموعه قوانین اجباری برای استانداردهای سردبیران مجلات، به‌صورت متون منظم با ماده­‌های شماره‌گذاری‌شده نوشته شده‌­اند.

۱ وظایف و مسئولیت­های کلی سردبیر
۱-۱ سردبیر باید در قبال هرگونه مطلبی که در نشریه او به چاپ می­‌رسد پاسخگو باشد.
به این معنی که سردبیر باید
۱-۲ برای مرتفع‌کردن نیاز خوانندگان و نویسندگان بکوشد؛
۱-۳ برای بهبود مداوم نشریه خود تلاش کند؛
۱-۴ رویکردهایی برای اطمینان حاصل کردن از کیفیت مطالبی که به چاپ می­‌رساند داشته باشد؛
۱-۵ مدافع آزادی بیان باشد؛
۱-۶ حافظ درستی و تمامیت سوابق آکادمیک باشد؛
۱-۷ به واسطه سازگاری استانداردهای عقلانی و اخلاقی، نیازهای شغلی را برآورده کند؛
۱-۸ همواره مشتاق چاپ اصلاحاتٰ، شفاف‌سازی‌­ها، پوزش و عذرخواهی­‌ها به هنگام نیاز باشد.
بهترین عملکرد برای سردبیران می‌­تواند شامل این موارد باشد:
  • فعالانه در جستجوی دیدگاه­های نویسندگان، خوانندگان، ویراستاران و اعضای هیات سردبیری در مورد شیوه­های بهبود رویکردهای نشریه خود باشد؛
  • تشویقکردن و آگاهبودن از تحقیق در رابطه با بازبینی و چاپ و دوباره ارزیابیکردن رویکردهای نشریه خود در پرتو یافته­های جدید؛
  • تلاش برای ترغیب ناشران در تهیه منابع مناسب و راهنمایی از جانب کارشناسان (به عنوان مثال طراحان و حقوقدانان)؛
  • حمایت از ابتکارات طراحیشده برای کاهش مشکلات موجود در پژوهش و انتشار؛
  • حمایت از ابتکاراتی که در جهت آموزش اخلاق انتشار به محققان ایجاد شده­اند؛
  • ارزیابی تاثیرات خط مشی نشریه بر رفتار نویسنده و مرورگران و سیاست­‌های تجدید نظر در مواقع لزوم که برای تقویت مسئولیت‌پذیری و کاهش مشکلات رفتاری لازم است؛
  • اطمینان حاصل کردن از این که هرگونه مطلب منتشرشده از جانب نشریه، پیام انتشار مقاله را منعکس کرده و آن را در متن آورده باشد.
 
۲ ارتباط با خوانندگان
۲-۱ خوانندگان باید در مورد تامین‌کنندگان مالی یا اجرای پژوهش آگاه باشند و بدانند آیا تامین‌کنندگان مالی نقشی در تحقیق و چاپ آن داشته‌­اند یا خیر و اگر پاسخ مثبت است چه نقشی داشته­‌اند.
بهترین عملکرد برای سردبیران شامل این موارد خواهد بود:
  • کسب اطمینان از این که گزارش­های چاپشده و بازبینی تحقیق، توسط مرورگرهای واجد صلاحیت صورت گرفته باشد (از جمله مرور آماری در جایی‌که لازم باشد)؛
  • کسب اطمینان از اینکه بخش­های مرورنشده نشریه کاملا مشخص هستند؛
  • اتخاذ رویکردهایی که صحت، جامعیت و وضوح گزارش­های تحقیقی را تقویت کند، از جمله ویرایش فنی و استفاده از رهنمودها و چک‌لیست­های مناسب؛ 
  • توجه به بهبود خط مشی شفافیت برای تقویت حداکثر شفافیت در مورد منشاء مقالات غیرتحقیقی؛
  • اتخاذ سیستم­هایی از تالیف یا مشارکت که عملکردهای خوب را ارتقا داده (به عنوان مثال، بهطوری که فهرستسازی بهطور دقیق نشان دهد چه کسی کار را به انجام رسانده است) و مشکلات (مانند نویسندگان روح و مهمان) را کاهش دهد.
  • به خوانندگان اطمینان دهد که نوشته‌های کارکنان نشریه یا هیات تحریریه بهطور بیطرفانه­ای مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
 
۳ ارتباط با نویسندگان
۳-۱ تصمیم سردبیر در پذیرش یا رد یک مقاله باید بر اساس اهمیت، اصالت و وضوح مقاله، اعتبار مطالعاتی و ارتباط آن با اهداف نشریه باشد.
۳-۲ سردبیر نباید برای قبول نوشته‌ها، تصمیم خود را عوض کند مگر آنکه در مورد نوشته با مشکلاتی جدی روبه‌رو شده باشد.
۳-۳ سردبیر جدید نباید تصمیمات سردبیر قبلی را در ارتباط با چاپ نوشته‌ها عوض کند، مگر آنکه مشکلاتی جدی در این باره شناسایی شود.
۳-۴ توصیف رویکردهای ارزیابی مجدد باید منتشر شوند و سردبیر باید آماده توجیه هرگونه انحراف عمده از رویکردهای توصیف شده باشد.
۳-۵ نشریات باید مکانیزمی را تعریف کنند تا نویسندگان بتوانند در برابر تصمیمات سردبیران به آن استناد کنند.
۳-۶ سردبیر باید انتظارات خود را از نویسنده در غالب رهنمودهایی به چاپ برساند. این رهنمودها باید بطور منظمی بهروزرسانی شده و به این کد ارجاع یا لینک داده شوند.
۳-۷ سردبیر باید رهنمودی را در مورد معیار لازم برای تالیف یا این که چه کسی باید به عنوان شریک چنین استانداردهایی را در این زمینه رعایت کند تهیه نماید.
بهترین عملکرد برای سردبیران شامل این موارد خواهد بود:
  • بازبینی منظم نظرات نویسنده و ارایه لینک­های مرتبط با این رهنمودها؛
  • انتشار منافع متعارض مرتبط، برای تمام شریکان و انتشار اصلاحات در صورتی که منافع متعارض بعد از چاپ مشخص شده باشند؛
  • اطمینان حاصل کردن از این که مرورگرهای نوشته‌ها به درستی انتخاب شده­اند (به عنوان مثال اشخاصی که قادر هستند مطلب را مرور کنند و از منافع متعارض فاقد صلاحیت مبری هستند)؛
  • احترام به آن دسته از درخواست‌های نویسندگان مبنی بر این که در صورت قابل قبول و قابل اجرا بودن نوشته آن­ها، کسی حق بازبینی آن را نداشته باشد؛
  • در مواردی که تالیف مشکوک به داشتن مشکلات یا مشاجرات باشد به راهنمایی­های روندنمای کوپ استناد کند؛
  • چاپ جزئیات چگونگی حل و فصل موارد مشکوک به داشتن مشکل (به عنوان مثال لینک­ دادن به روندنمای کوپ)‌؛
  • چاپ تاریخ نوشته‌ها و پذیرش مقالات.
 
۴ ارتباط با مرورگران
۴-۱ سردبیر باید انتظارات خود را از مرورگر از جمله بهکارگیری مطالب ارائهشده جهت کسب اطمینان، در غالب رهنمودی ارائه کند. این رهنمود باید بطور منظم بروزرسانی شده و به این کد ارجاع یا لینک داده شود.
۴-۲ سردبیران باید قبل از ارجاع مرور نوشته، مرورگرانی را برای بروز هرگونه منافع متعارض بالقوه در اختیار داشته باشند.
۴-۳ سردبیر باید سیستمی را در اختیار داشته باشد تا به واسطه آن اطمینان یابد تشخیص‌­های مرورگرها محفوظ هستند، مگر آنکه مرور آشکاری داشته باشند که نویسندگان و مرورگران از آن مطلع باشند.
بهترین عملکرد برای سردبیران شامل این موارد خواهد بود:
  • تشویق مرورگران برای بهچالشکشیدن سئوالات در زمینه اخلاقی و تحقیقات احتمالی و مشکلات برخاسته از نوشته‌ها در مورد انتشار (به عنوان مثال طراحی غیراخلاقی تحقیق، اطلاعات ناکافی برای حصول رضایت یا حمایت از موضوعات تحقیقی (از جمله حیوانات)، به کارگیری و ارائه نامناسب اطلاعات)؛
  • تشویق مرورگران برای بهچالشکشیدن اصالت نوشته‌ها و آگاهی نسبت به انتشار مطالب دارای اطناب و سرقت ادبی؛
  • دادن تجهیزات لازم به مرورگران برای شناسایی انتشارات مرتبط (به عنوان مثال دادن لینک منابع ذکرشده و جستجو در زمینه فهرست کتاب)؛
  • اعلام نظرات مرورگران به نویسندگان با تمامیت کامل، مگر آنکه اظهارات اهانت‌آمیز یا افتراآمیز باشند؛
  • اطمینان یافتن از همکاری مرورگران با نشریه؛
  • تشویق موسسات آکادمیک به پذیرش فعالیت­های مرور به عنوان رویکردی پژوهشی؛
  • بررسی عملکرد مرورگران و گام برداشتن در جهت حصول اطمینان از استاندارد بالای آن؛
  • توسعه و حفظ پایگاه داده مرورگران مناسب و بهروزرسانی آن بر اساس عملکرد مرورگران؛
  • بهکارنگرفتن مرورگرانی که اغلب مرورهای سریع، بیکیفیت یا با تاخیر دارند؛
  • حصول اطمینان از اینکه پایگاه داده مرورگران منعکس‌کننده جامعه آن­ها در نشریه است و افزودن مرورگران جدید در صورت نیاز؛
  • استفاده از طیف وسیعی از منابع (نه صرفاً مخاطبان شخصی) برای تشخیص مرورگران جدید بالقوه (به عنوان مثال پیشنهادات نویسنده، پایگاه داده مربوط به فهرست کتاب)؛
  • پیروی از روندنمای کوپ در مواردی که عملکرد مرورگران دچار مشکل باشد.
 
۵ ارتباط با اعضای هیات تحریریه
۵-۱ سردبیر باید اعضای هیات تحریریه جدیدی در نظر گرفته و بر اساس انتظاراتی که از آن­ها دارد رهنمودهایی را در اختیار آن­ها بگذارد و اعضا را به تناسب خط مشی­ و توسعه‌­های جدید، به روز نگه دارد.
بهترین عملکرد برای سردبیران شامل این موارد خواهد بود:
  • برخورداری از خط مشی لازم برای مدیریت نوشته‌های اعضای هیات تحریریه تا اطمینان حاصل شود که مرور بی‌طرفانه است؛
  • شناسایی اعضای هیات تحریریه باصلاحیتی که فعالانه در توسعه و مدیریت خوب نشریه همکاری دارند؛
  • بازبینی منظم ترکیب هیات تحریریه؛
  • ارایه راهنمای روشنی به اعضای هیات تحریریه در مورد نقش­ها و وظایف مورد انتظار که احتمالاً شامل این موارد خواهد بود:
    • فعالیت به عنوان عضو اجرایی نشریه
    • حمایت و ارتقای نشریه
    • جستجوی بهترین نویسنده­ها و بهترین آثار (به عنوان مثال از چکیده نشت­ها) و تقویت فعالانه نوشته‌ها
    • ویرایش نوشته‌ها برای نشریه
    • قبول مسئولیت ویراستاری، بازبینی و بیان نظرات در مورد مقالات در حوزه تخصصی خود
    • پیوستن و مشارکت در جلسات هیات تحریریه
    • مشورت دوره­ای با اعضای هیات تحریریه (مثلا بطور سالانه) برای بررسی نظرات در مورد اداره نشریه، آگاهکردن آن­ها از هرگونه تغییر در خط مشی نشریه و شناسایی چالش­های پیش رو
 
۶ ارتباط با صاحبان و ناشران نشریه
۶-۱ ارتباط سردبیر با ناشر و صاحب نشریه اغلب پیچیده است اما باید اساساً بر پایه اصول آزادی سردبیری باشد.
۶-۲ سردبیر باید بر مبنای کیفیت و تناسب مقالات با نشریه و بدون دخالت صاحب یا ناشر نشریه، در مورد چاپ مقالات تصمیم بگیرد.
۶-۳ سردبیر باید قرارداد کتبی داشته باشد که ارتباط او با صاحب یا ناشر نشریه در آن تنظیم شده باشد.
۶-۴ مفاد این قرارداد باید در جهت مجموعه قوانین کوپ برای سردبیران نشریه باشد.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • ایجاد مکانیزم­هایی برای حل و فصل تعارضات بین خود و صاحب یا ناشر نشریه با تشریفات قانونی؛
  • ارتباط پیوسته با صاحب و ناشر نشریه خود.
 
۷ رویکردهای ویراستاری و بازبینی
۷-۱ سردبیر باید مطمئن شود که بازبینی در نشریه او منصفانه، بیطرفانه و بهموقع است.
۷-۲ سردبیر باید سیستمی برای حصول اطمینان از این داشته باشد که مطالب ارائه شده در نشریه در حین بازبینی محرمانه باقی می‌­مانند.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • حصول اطمینان از این که افراد مشغول به کار ویراستاری (از جمله خود) از آموزش کافی برخوردارند و بهرهمندی از جدیدترین رهنمودها، توصیه­ها و شواهد در مورد بازبینی و مدیریت نشریه؛
  • آگاهی از تحقیقات صورتگرفته در مورد بازبینی و پیشرفت­های تکنولوژیک؛
  • اتخاذ مناسب­ترین روشهای بازبینی برای نشریه و انجمن پژوهشی آن؛
  • بررسی دوره­ای عملکردهای بازبینی­ برای بهبود احتمالی آن­ها؛
  • ارجاع موارد مشکل­ساز به کوپ، به‌خصوص هنگامی که سئوالاتی مطرح شده­اند که در روندنمای کوپ پاسخ داده نمی‌شوند، یا گمان می­رود مشکلات جدیدی در مورد نشریه وجود دارد؛
  • داشتن جلسهای با حکم به منظور داوری در مورد شکایاتی که قادر به حل آن نبوده­اند.
 
۸ تضمین کیفیت
۸-۱ سردبیر باید گام­های معقولی در جهت حصول اطمینان از کیفیت مطالبی که چاپ می­کند بردارد، با توجه به این که نشریات و بخش­های درون نشریات اهداف و استانداردهای متفاوتی خواهند داشت.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • داشتن سیستمی برای شناسایی اطلاعات نادرست (به عنوان مثال عکس­هایی که در جای مناسب به کارگرفته نشده‌اند یا متون سرقت‌شده) هنگام بروز گمانه‌زنی­ها؛
  • اتخاذ تصمیمات مربوط به صفحه‌آرایی نشریه بر پایه شواهد مرتبط با فاکتورهایی که کیفیت گزارشات را بالا می­برند، به جای این که بر پایه دلایل زیبایی‌شناسی یا ترجیح شخصی باشند.
 
۹ حفاظت از اطلاعات شخصی
۹-۱ سردبیر باید در قضاوت­های خود، از اصول محرمانه بودن پیروی کند. صرف نظر از قوانین داخلی، آن­ها باید همواره اطلاعات اشخاصی را که در طول تحقیق یا تعاملات حرفه­ای به‌دست آمده­اند، محرمانه نگه دارند (به عنوان مثال بین دکتر و بیمار). بنابراین همواره لازم است رضایت کتبی آگاهی از انتشار را از افرادی گرفت که ممکن است شناخته‌شده باشند یا توسط دیگران شناسایی شوند (به عنوان مثال از نوع گزارش یا عکس­ها).
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • انتشار خط مشی خود در چاپ اطلاعات فردی (به عنوان مثال اطلاعات یا تصاویر شخصی) و توضیح کامل آن برای نویسنده؛
  • توجه کنید که رضایت مشارکت در تحقیق یا مسائل مربوط به آن، مشابه با رضایت انتشار اطلاعات، تصاویر یا نقل‌قول­های شخصی نیست.

۱۰ تشویق رعايت موارد اخلاقی (به عنوان مثال تحقیقات دربرگیرنده انسان­ و حیوانات)
۱۰-۱ سردبیر باید اطمینان یابد تحقیقی که منتشر می­کند بر اساس رهنمودهای اخلاقی بین‌المللی پذیرفته، صورت گرفته است (به عنوان مثال  Declaration of Helsinki برای تحقیقات کلینیکی و رهمنودهای AERA و BERA برای تحقیقات تحصیلی)
۱۰-۲ سردبیر باید تضمین بجوید که تمام تحقیقات توسط هیات ذی‌صلاحی که در حال حاضر وجود دارد به تایید رسیده­اند (به عنوان مثال کمیته تحقیقات اخلاقی). با این حال، سردبیر باید بداند چنین تاییداتی، اخلاقی بودن تحقیق را تضمین نمی­کند.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • آمادگی برای درخواست شواهد تایید اخلاقی بودن تحقیق و سئوال از نویسندگان در مورد جوانب اخلاقی (مانند چگونگی کسب رضایت شرکت‌کننده یا روش به‌کاررفته برای به حداقل رساندن آزار حیوان) در صورت بروز نگرانی­ها یا نیاز به شفاف‌سازی؛
  • اطمینان یافتن از این که گزارش آزمایشات کلینیکی بر مبنای Declaration of Helsinki، Good Clinical Practice و دیگر رهنمودهای مربوط به تامین امنیت شرکت‌کننده صورت گرفته­اند؛
  • اطمینان یافتن از این که گزارش آزمایشات یا مطالعات انجام‌شده بر روی حیوانات، در جهت رهنمودهای سازمان بهداشت جهانی و خدمات انسانی برای مراقبت و استفاده از حیوانات آزمایشگاهی یا دیگر رهنمودهای مرتبط صورت گرفته­اند؛
  • تعیین مشاور یا هیات اخلاقی نشریه برای مشورت کردن در مورد امور خاص و بازبینی دوره­ای خط مشی نشریه.
 
۱۱ برخورد با تخلفات احتمالی
۱۱-۱ سردبیر موظف است در صورت مشاهده تخلفات یا نشانه­ای از بروز تخلفات وارد عمل شود. این وظیفه شامل مقالات چاپ‌شده و چاپ‌نشده می­شود.
۱۱-۲ سردبیر نباید به سادگی مقالاتی را که مشکوک به داشتن تخلف هستند رد کند. او از نظر اخلاقی باید چنین مواردی را پیگیری کند.
۱۱-۳ سردبیر باید از روندنمای کوپ در هر جای ممکن پیروی کند.
۱۱-۴ نخست سردبیر باید در جستجوی پاسخی از موارد مشکوک به تخلف باشد. اگرپاسخ قانع‌کننده­ای نیافت باید از کارکنان، موسسه یا بعضی از افراد ذی‌صلاح خواهان رسیدگی شود.
۱۱-۵ سردبیر باید تمام تلاش خود را به کار گیرد تا مطمئن شود رسیدگی درستی در مورد تخلف انجام شده است؛ اگر چنین چیزی صورت نپذیرد سردبیر باید تمام تلاش خود را در جهت یافتن راه حلی برای این مشکل به کار گیرد. این وظیفه­ای دشوار اما مهم است.


۱۲ اطمینان از درستی سوابق آکادمیک
۱۲-۱ خطاها یا اشتباه در نوشته‌ها باید بر اساس درجه اهمیت سریعاً تصحیح شوند.
۱۲-۲ سردبیر باید از رهنمودهای کوپ در اصلاح اشکالات استفاده کند.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • حرکت در جهت کاهش مطالب هجوآمیز مستتر در چاپ (به عنوان مثال تمام موارد کلینیکی باید به ثبت برسند)؛
  • حصول اطمینان از این که مطالب چاپ‌شده به طریقه امنی آرشیو شده­اند (به عنوان مثال مخزن‌های دائمی مانند PubMed Central
  • در اختیار داشتن سیستمی برای این که به نویسنگان فرصت ارائه آزادانه مقالات تحقیقی را بدهد.
 
۱۳ مالکیت فکری
۱۳-۱ سردبیر باید نسبت به مساله مالکیت فکری آگاه باشد و با ناشر خود برای مدیریت توانایی نقض قوانین و تعهدات مالکیت فکری همکاری کند.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • اتخاذ سیستمی برای کشف سرقت ادبی (به عنوان مثال نرم‌افزاری برای جستجوی عناوین مشابه)؛ مقالات ارايه‌شده (بطور عادی یا به هنگام رویارویی با موارد مشکوک)؛
  • حمایت از نویسندگانی که کپی‌رایت برای آن­ها رعایت نشده است یا قربانی سرقت ادبی بوده­اند؛
  • داشتن آمادگی برای همکاری با ناشر در جهت دفاع از حقوق نویسنده و تحت پیگرد قرار دادن متجاوزان (به عنوان مثال با درخواست بازپس‌گیری یا برداشتن آن از وب سایت‌ها) صرف نظر از اینکه آیا نشریه کپی رایت را رعایت می­کند یا خیر.
 
۱۴ تشویق تبادل نظر
۱۴-۱ سردبیر باید مشوق و مشتاق رسیدگی به انتقادات متقاعدکننده از آثاری باشد که در نشریه به چاپ می­رساند.
۱۴-۲ باید به نویسنده مطلب مورد انتقاد فرصت پاسخگویی داده شود.
۱۴-۳ از مطالعه گزارش کار نتایج منفی نباید چشم‌پوشی شود.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • آزادی عمل برای تحقیق در مواردی که مطالب به‌چاپ‌رسیده در نشریه را به چالش می­کشد.
 
۱۵ شکایات
۱۵-۱ سردبیر باید سریعاً به شکایات رسیدگی کند و بداند شکایات حل و فصل نشده، شکایات بیشتری به بار می‌آورند. این مکانیزم و چگونگی ارجاع مسائل حل‌نشده به کوپ باید در نشریه روشن شده باشد.
۱۵-۲ سردبیر باید از رویه­ای که در روندنمای کوپ برای شکایات در نظر گرفته شده پیروی کند.


۱۶ ملاحظات اقتصادی
۱۶-۱ نشریات باید خط مشی و سیستمی داشته باشند تا مطمئن شوند ملاحظات اقتصادی، تداخلی با تصمیمات سردبیری ندارد (به عنوان مثال دپارتمان آگهی باید مستقل از دپارتمان ویراستاری عمل کن(.
۱۶-۲ سردبیر باید خط مشی تبلیغاتی روشنی در مورد محتوای نشریه و رویکردهای مورد نیاز برای اسپانسری داشته باشد.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • چاپ توضیحی کلی از منبع درآمد نشریه (به عنوان مثال سهم درآمدی از قسمت تبلیغات، فروش، ملزومات اسپانسری و غیره)؛
  • حصول اطمینان از اینکه رویه اسپانسری بازبینی همانند اسپانسری خود نشریه است؛
  • حصول اطمینان از اینکه موارد گنجانده‌شده در اسپانسری فقط بر پایه شایستگی آکادمیک و جذابیت داشتن برای خوانندگان در نظر گرفته شده­اند و تصمیم‌گیری در مورد این ملزومات تداخلی با ملاحظات تجاری ندارد.
 
۱۷ تعارض منافع
۱۷-۱ سردبیر باید سیستمی برای مدیریت برخورد منافع خود و همچنین کارکنان، نویسندگان، داوران و اعضای هیات تحريريه داشته باشد.
۱۷-۲ نشریات باید رویه آشکاری برای حل و فصل نوشته‌های از جانب سردبیران، کارکنان یا اعضای هیات تحريريه داشته باشند تا مطمئن باشند بازبینی بی‌طرفانه است.
بهترین عملکرد برای سردبیر شامل این موارد خواهد بود:
  • چاپ فهرست منافع مشترک (مالی، آکادمیک یا انواع دیگر) کارکنان ویراستاری و اعضای هیات تحريريه (که هر ساله باید به روز رسانی شوند).


اختيار- غيرتجاری
CC BY-NC
این نشریه دارای دسترسی باز، تحت قوانین گواهینامه بین‌المللی Creative Commons Attribution 4.0 International License منتشر می‌شود که اجازه اشتراک (تکثیر و بازآرایی محتوا به هر شکل) و انطباق (بازترکیب، تغییر شکل و بازسازی بر اساس محتوا) را می‌دهد .
مدیر مسئول
غلامحسین غلامحسین زاده؛
استاد زبان و ادبیات فارسی​
وابستگی سازمانی: دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
ایمیل: ggholamhoseinzadeh@yahoo.com​
تلفن: -

سردبیر
حسن ذوالفقاری​؛
 ​دانشیار زبان و ادبیات فارسی​
وابستگی سازمانی: دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
ایمیل: ​​
zolfagari@modares.ac.ir​
تلفن: -

هیات تحریریه

محمد رضا صرفی؛ استاد زبان و ادبیات فارسی
وابستگی سازمانی: دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
ایمیل:  m_sarfi@yahoo.com
تلفن: -
 
ناصر نیکوبخت؛ استاد زبان و ادبیات فارسی            
وابستگی سازمانی: دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
ایمیل:  n_nikoubakht@modares.ac.ir
تلفن : -
 
جلال الدین رفیع فر؛ استاد مردم شناسی
وابستگی سازمانی: دانشگاه تهران، تهران، ایران
 ایمیل:  jrafifar@ut.ac.ir
تلفن: -
 
نعمت الله فاضلی؛ استادیار انسان شناسی اجتماعی
وابستگی سازمانی: دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
ایمیل: nfazeli@hotmail.com
تلفن:
 
سید مصطفی مختاباد؛ دانشیار تئاتر و فیلم
 وابستگی سازمانی: دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
ایمیل:  mokhtabm@modares.ac.ir
تلفن: -
 
احمد تمیم داری؛ استاد زبان و ادبیات فارسی
وابستگی سازمانی: دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
ایمیل:  a_tamimdari@yahoo.com
تلفن: -

محمد جعفر یاحقی؛ استاد زبان وادبیات فارسی
وابستگی سازمانی: دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
ایمیل:  ferdows@ferdowsi.um.ac.ir
 تلفن: -

 شیوه نامه نگارش

 مقدمه

- بهتر است مقدمه در یک صفحه تهیه شود

- مسئلۀ تحقیق و ضرورت و اهمیت انجام تحقیق واضع و قوی بیان شود.

- در بند اول مقدمه ابتدا به شرح و بیان مسئله پژوهش بپردازید.

- در بند دوم اهمیت و ارزش موضوع را شرح دهید.

- در بند سوم اهداف خود را توضیح دهید.

- در بند آخر توضیح دهید خواننده در مقاله با چه موضوعاتی مواجه خواهد شد اما نتیجه‌گیری از مباحث به عمل نیاورید.

 

 

پیشینۀ تحقیق

براساس مطالعات گذشته، مبانی نظری پژوهش بیان می‌شود. منظور از مبانی نظری ارائه تعاریف و مفاهیم به کار رفته در پژوهش به‌صورت روشن است و باید براساس مطالعات معتبر قبلی صورت گیرد. در بخش دوم چارچوب پژوهش مطالعات مشابهی ارائۀ می‌شود که قبلاً پژوهشگران دیگر بدان پرداخته­ اند.

 

پیشینۀ تحقیق را اینگونه سامان می­دهیم:

- طرح سابقه بر اساس یک نظم زمانی/ دیدگاهی/مکتب فکری یا هر طبقه‌بندی دیگر؛

- طرح ارتباط چارچوب موردبررسی با موضوع تحقیق؛

- بیان نقاط قوّت، ضعف و محدودیت‌های ادبیات موضوع؛

- صرف‌نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب‌آمیز؛

- طرح یافته‌های موافق و مخالف؛

- ارائه روند و سیر تحقیق و طرح جهت‌گیری آن؛

- نقد و بررسی تئوری‌های طرح‌شده؛

- مشخص کردن محدوده زمانی موردبررسی؛

- برقراری ارتباط بین چارچوب موضوع با موضوع موردتحقیق.

 

 روش

در این بخش نوع پژوهش براساس هدف و ماهیت معرفی می‌شود. همچنین نحوۀ گردآوری داده‌ها بیان می‌شود. معمولاً پژوهش‌های علمی از روش‌های مطالعه میدانی و کتابخانه‌ای برای گردآوری داده‌ها و اطلاعات استفاده می‌کنند. همین‌طور جامعه آماری و در صورت لزوم نمونه آماری معرفی می‌شوند. سپس گزاره‌های پژوهش (فرضیه‌ها یا سؤالات) ارائه می‌گردد. همچنین آزمون­ های آماری مورد استفاده و نرم‌افزار تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها نیز معرفی می‌شود.

 

  تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها

در این بخش بهره‌گیری از نرم‌افزارهای مرتبط و قدرتمند برای فرضیه‌ها در تحلیل و بررسی نتایج بسیار مهم است.

در این قسمت براساس داده‌های به‌دست‌آمده و با توجه به روش‌های آماری مناسب به تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌های پژوهش پرداخته می‌شود. معمولاً برای افزایش دقت محاسبات نرم‌افزارهای آماری مانند SPSS به کار گرفته می‌شود.

یافته‌ها و جمع‌بندی

- نویسنده باید موارد زیر را به‌صورت دقیق و خلاصه تبیین کند:

۱.  برای یافته‌های حاصل از پژوهش. بهتر است از مدل و اشکال و جداول و نمودار برای نشان دادن یافته‌ها استفاده شود. این روش بسیار تأثیرگذار است؛ اما از جداول و اشکال بزرگ استفاده نکنید.

۲. در این بخش باید تفسیری از اهمیت و یافته‌های به‌دست‌آمده با ارجاع به منابع مشابهی که توسط سایر نویسندگان انجام‌شده ارائه و مقایسه شود.

در جمع‌بندی محقق باید به نتیجۀ معقول، منطقی و مستدل برسد. نداشتن تعصب و سوگیری غیرمنصفانه در نتیجه‏ گیری، ارتباط‏ دادن نتایج با مباحث مطرح‌ شده در پیشینه، ارائه راهبردها و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده، مشخص کردن نقش نتایج در پیشبرد علوم بنیادی و کاربردی و امثال آن، ازجمله مواردی است که محقق باید به آن‌ها توجه داشته باشد.

بسیار مهم: پژوهش شما چه گرهی از مشکلات جامعه را حل می‌کند و کاربرد نتایج آن در کجا و به چه صورت هست بایستی زمانی که داور و خوانندۀ مقاله شما را مطالعه می‌کند به این نتیجه پی ببرد که نتایج این تحقیق ارزش مطالعه برای خواننده دارد و می‌تواند در بطن جامعه کاربردی و مورداستفاده واقع شود می‌توانید مدل و یا تئوری ارائه دهید.

نتیجه‌گیری

- نتیجه‌گیری مقاله باید مبتنی بر مباحث موجود در مقاله باشد و نه خارج از آن.

- در نتیجه‌گیری ارجاع داده نمی‌شود.

- در نتیجه‌گیری نباید شتاب زدگی نشان داد.

- نتیجه‌گیری هر تحقیق چیزی جز پاسخ به پرسش‌های اصلی آن تحقیق نیست.

- نباید پیش از آماده شدن مقدمات مورد نیاز، اقدام به نتیجه‌گیری کرد.

- سپاسگزاری (در صورت نیاز)

-  قدردانی از مؤسسات یا اشخاصی که در به ثمر رسیدن تحقیق و یا بهتر انجام شدن فعالیت‌های مربوط به مقاله تأثیرگذار بوده‌اند. درصورتی‌که حمایت مالی برای پژوهش صورت گرفته است در این بخش ذکر می‌شود. نام سازمان و اطلاعات مربوط باید کامل بیان شود.

 منابع

- منابع مورداستفاده را به ترتیب براساس منابع فارسی و لاتین مرتب کنید.

- فصلنامه از روش APA را در نگارش منابع استفاده می‌کند. شامل نام خانوادگی نویسنده، سال منبع  و صفحۀ آن (مهدوی، ۱۳۸۴: ۲۱).

- الگوی نقل منبع از کتاب: نام خانوادگی نویسنده یا نویسندگان، نام، سال انتشار کتاب، عنوان کتاب، مترجم (در صورت ترجمه)، مکان (شهر) انتشار، نام انتشارات، شماره چاپ.

- الگوی نقل منبع از کتاب در بخش فهرست منابع (فارسی و انگلیسی): نام خانوادگی نویسنده یا نویسندگان ، نام، سال انتشار کتاب، عنوان کتاب، مترجم (در صورت ترجمه)، مکان (شهر) انتشار، نام انتشارات، شماره چاپ.

- الگوی نقل منبع از مجلات: نام خانوادگی نویسنده، نام، سال انتشار مجله (مقاله)، عنوان مقاله، مترجم (در صورت ترجمه، نام مجله و نشریه، نشانی مجله، شماره مجله)

- اسامی غیرفارسی در ارجاعات درون‌متنی به شکل فارسی نوشته می‌شود و در ارجاع اول، عنوان انگلیسی آن در پاورقی درج می‌شود.: (هانوی، ۱۹۹۵: ۲۵)

- در مواردی که به اثر ترجمه ارجاع شده است، هم سال میلادی اصل اثر و هم سال ترجمه ذکر شود.

- مقاله باید به‌روز باشد و حتماً از منابع مربوط به یک الی دو سال اخیر استفاده شود.

- تمامی منابع مورد استفاده باید در متن ذکرشده و مشخصات کامل آن در انتهای مقاله و در ذیل منابع و مآخذ آورده شود.

- تعداد ارجاع‌ها به مقاله‌های هر فصلنامه‌ نباید بیش از سه باشد.

- در بخش منابع به دو الی سه منبع از مقاله‌های شماره‌های پیشین فصلنامه فرهنگ و ادبیات عامه (همین فصلنامه) ارجاع دهید.

- اطلاعات منابع به‌صورت کامل ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسنده تنظیم شود.

- درصورتی‌که مقاله‌ای دارای DOI است، حتماً ذکر شود. در غیر این صورت لینک تمامی مقاله‌ها در ادامه منبع آورده شود.

- نحوه صحیح ذکر doi به این شکل باشد : http://dx.doi.org/XXXXXXXXXXXX

- تمامی منابع فارسی در فایلی جداگانه به انگلیسی برگردانده شود.

 

 پی‌نوشت

- معادل لاتین اسامی خارجی، واژگان و اصطلاحات و نیز توضیحات اضافی درج شود.

- پیوست‌ها در صورت نیاز

- در صورت لزوم کارهای آماری، پرسشنامه یا سایر توضیحات را می‌توانید در قالب پیوست‌ها به مقاله خود اضافه کنید. این کار ارزش علمی مقاله را بیشتر می‌کند.

یادآوری

- فصلنامۀ فرهنگ و ادبیات عامه، مقالاتی را خواهد پذیرفت که دارای اصالت و نوآوری بوده و روش تحقیق علمی را رعایت کرده و از منابع معتبر و اصلی استفاده کرده باشد.

- مقاله‌هایی که موارد فوق در آن رعایت نشده باشد، فایل نامرتب باشد، ارجاعات درون‌متنی و پایان مقاله به سبک APA نباشد یا نقص داشته باشد، جهت تکمیل به نویسندگان برگردانده خواهد شد.

- فصلنامه به شیوۀ الکترونیک منتشر می­شود و نسخۀ چاپی ندارد.

- در نگارش مقالات ضمن رعایت آئین نگارش فارسی تا حد ممکن برای بیان مطالب از کلمات فارسی استفاده شود. مجله در ویرایش مطالب آزاد است.

- مقالات باید در word ۲۰۰۷, word ۲۰۰۳ تایپ شود و حجم آن بدون چکیدۀ انگلیسی از بیست صفحه مجله (۶۵۰۰ کلمه) فراتر نرود.تصاویر باید در فرمت Jpeg، با کیفیت تصویری dpi ۳۰۰ و یا ppi ۳۰۰ فرستاده شوند و خوانا، روشن و دقیق باشند،

- مقالات نباید در مجله‌های دیگر به چاپ رسیده باشد. لازم است کلیۀ نویسندگان مقالات، ضمن ارائه نامه درخواست چاپ مقاله، آن را امضا کند. در ضمن یکی از نویسندگان به عنوان فرد پاسخگو به دفتر سردبیری مجله معرفی شود.

- نویسندگان موظف هستند پیش از انتشار مقاله، در ترتیب نام نویسندگان رضایت داشته باشند

- در صورت داشتن حامی مالی، نویسندگان موظف‌اند در قسمت تقدیر و تشکر نام آن‌ها را ذکر نمایند.

- نویسندگان باید متعهد شوند که مقاله در فصلنامه‌های دیگری پذیرش نشده و نخواهد شد.

- نویسندگان نباید به دلیل منافع شخصی از گزارش­دهی شفاف و اصولی چشم‌پوشی کرده و به شکل گزینشی و فقط نتایج موردپسند خود را مطرح کنند.

- پذیرش اولیه مقاله منوط به رعایت راهنمای نگارش مقالات و پذیرش نهایی و چاپ منوط به تأیید هیئت تحریریه و داوران است.

- نام نویسنده یا نویسندگان و رتبۀ علمی باید در زیر عنوان مقاله، نشانی محل کار و  پست الکترونیک نویسندۀ پاسخگو در پاورقی صفحه اول بیان شود.

- برای قدردانی از افراد و سازمان‏هایی که در انجام مطالعه یا تهیۀ مقاله همکاری داشته‏اند، در پاورقی صفحۀ اول مقاله، زیر مشخصات نویسندگان، جمله‏ای با حداقل کلمات نوشته می‏شود.

- چک لیست فایل‌هایی که باید ارسال شود:

- فایل نهایی بدون اسم با لحاظ کردن الگوی فوق‌الذکر و با داشتن چکیدۀ فارسی و انگلیسی. (فایل در قالب word ۲۰۰۳ باشد.)

- یک فایل با مشخصات کامل نویسندگان شامل مرتبه علمی، گروه، دانشگاه و رایانامه دانشگاهی (نویسندۀ مسئول نیز مشخص شود.)

 - تأییدیه مقاله توسط استادان همکار برای مقاله‌های دانشجویی.

قوانین چاپ مقاله در فصلنامه

۱. مقالات با بیش از سه نویسنده چاپ نمی‌شود.

۲. ترتیب نام نویسندگان پس از ارسال اولیه و تأیید نویسندۀ مسئول تغییر نمی‌کند.

۳. افزودن نام نویسنده/ گان پس از ارسال مقاله و پذیرفته نیست.

۴. چنانچه مقاله برگرفته از پایان‌نامه باشد نامۀ تأیید استاد راهنما و ذکر نام وی ضروری است. (در صورت عدم تمایل استاد به درج نام وی در مقاله نیز باید نامۀ مکتوب استاد ضمیمۀ باشد.)

۵. چاپ مقاله از یک نویسنده پس از سه شماره از چاپ مقالۀ اولیه ممکن خواهد بود.

۶. ارسال همزمان مقاله به چند مجله، موجب خارج شدن آن از فرایند داوری خواهد بود.

۷. دادن گواهی پذیرش مقاله فقط پس از طرح مقاله در هیئت تحریریه و تأیید نهایی ممکن خواهد بود.

۸. نویسندگان محترم حتماً قبل از ارسال مقاله به اولویت‌ های مجله دقت داشته باشند و در چارچوب محورهای اعلام شده مقالات خود را ارسال کنند. 

۹. مجله حق رد یا قبول و نیز ویراستاری مقالات و حق چاپ و تکثیر را برای خود محفوظ می‏ دارد.

۱۰. در صورتی‌که مقاله در سایر نشریات رد شده باشند، دفتر مجله در جریان آن و دلایل قرار گیرد.

۱۱. زبان رسمی مجله فارسی است و ارائة چکیدة انگلیسی (با ترجمه مناسب و منطبق با فارسی) الزامی است.

فایل های مورد نیاز جهت دانلود:

 - جدول الفبای آوانگاری

 - دستور خط فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی 

راهنمای گردآوری گویش ها برای گنجینه گویش های ایرانی

مرجع نویسی به کمک نرم افزار Endnote


شماره تماس: ۰۹۰۱۲۸۲۹۹۷۰
ساعات پاسخگویی: شنبه تا سه شنبه ۱۵ - ۱۰
آدرس ایمیل: Tarbiatmodaresun@gmail.com
    چاربیتی: ادامه ی سنت «شعر شفاهی» در ایران
    غلامرضا بهرامپور

    بررسی ساختاری زبان حماسی در طومار جامع نقالان معروف به " هفت لشکر"
    عاطفه نیکخو, یدا... جلالی پندری